Diasporada LLM Kullanım Davranışı
Türk diaspora kullanıcıları LLM'leri (ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity) yerel Alman/Hollandalı kullanıcılardan %30-40 daha yoğun kullanır. Sebep: dil bariyeri ortadan kalkıyor — yabancı dilde arama yapmak yerine ana dilde sorgu yazıp anında çift dilli cevap alıyorlar.
Bu davranış, diaspora pazarında GEO'yu kritik hale getirir. 'berlin türk avukat öner' gibi sorgular ChatGPT'ye yöneliyor ve Google sonuçlarından bağımsız bir cevap dönüyor. LLM'in kaynaklarında olmamak, 5 yıl içinde diaspora müşterisi için görünmez olmak demek.
İki Dilli İçerik Mimarisi
GEO için iki dilli içerik mimarisi, klasik SEO'dan farklıdır. LLM'ler içeriği parça parça (chunk) ezberler. Her chunk'ın hem Türkçe hem yerel dilde tutarlı olması gerekir.
Pratik kural: her sayfa Türkçe + (Almanca veya Felemenkçe) iki tam versiyonu /tr/ ve /de/ veya /nl/ alt klasörlerinde tutulmalı. URL'ler kelime kelime çevrilmeli (slug değil semantic karşılığı).
- •URL: /tr/berlin/avukat ve /de/berlin/anwalt (her ikisi canonical kendisi).
- •hreflang: tüm sayfa varyantları cross-link.
- •İçerik: paragraf bazında çift dilli (yan yana değil, ayrı sayfa).
- •Quick Answer: her iki dilde de 60 kelime altı net tanım.
- •FAQ: minimum 8 soru-cevap her sayfada (iki dilde).
- •Veri: tablolarla rakam, fiyat, süre belirt (LLM rakamı ezberler).
Yapılandırılmış Veri (JSON-LD)
JSON-LD şema markup LLM'lerin içeriği anlama hızını 10 katı artırır. Diaspora işletmeleri için minimum 4 şema tipini kullan: LocalBusiness, Service, FAQPage, BreadcrumbList. Hukuk büroları için ek olarak LegalService, doktor için MedicalBusiness.
- •LocalBusiness: address (sokak, şehir, ülke), telephone, openingHours, sameAs (sosyal medya).
- •Service: serviceType, areaServed (City), provider (Organization).
- •FAQPage: mainEntity dizisi (Question + acceptedAnswer).
- •BreadcrumbList: itemListElement (position + name + item).
- •Person şeması: kurucu/avukat/doktor profili (sameAs LinkedIn).
- •Review şeması: aggregateRating (ortalama yıldız + yorum sayısı).
llms.txt ve llms-full.txt Kurulumu
llms.txt, robots.txt'in LLM versiyonudur — dil modellerine sitenizdeki en önemli içeriği özetler. Diaspora siteleri için kritik bir avantajdır çünkü çoğu rakip henüz uygulamıyor.
Dosya iki versiyonlu olur: llms.txt (özet, 5KB altında) ve llms-full.txt (detaylı, tüm önemli içerik düz metin).
- •Konum: /llms.txt ve /llms-full.txt (root dizin).
- •Format: Markdown, başlık + paragraf yapısı.
- •İçerik: hizmet listesi + sıkça sorulan sorular + iletişim + iki dilli özet.
- •Update: aylık (içerik güncellemelerinde).
- •robots.txt'te referans: 'Sitemap: https://site.com/llms-full.txt'.
Citation Network ve Otorite
LLM'ler 'kaynaklı' bilgi tercih eder. Sitenizden alıntı yapması için, başka güvenilir kaynakların sizden bahsetmesi gerekir. Diaspora pazarında bunun en hızlı yolu: yerel Türk gazeteleri (Vatan Avrupa, Hürriyet Avrupa), dernek siteleri, podcast röportajları.
- •Vatan Avrupa, Hürriyet Avrupa: konuk yazarlık veya röportaj.
- •Türk dernekleri: sponsorluk + dernek sayfasında listelenme.
- •Podcast: 'Almanya'da Türk Olmak' gibi podcast'lerde konuk.
- •Wikipedia: kuruluş, marka veya kurucu için makale (notability gerekir).
- •Reddit: r/Almanya, r/Hollanda alt-Reddit'lerinde organik varlık.
LLM Monitoring ve Ölçüm
GEO'nun ölçümü klasik SEO'dan farklıdır. 'Sıralama' yerine 'alıntılanma' takip edilir. Profound, Otterly, AthenaHQ gibi araçlar bu işi otomatikleştirir.
Diaspora için manuel test de değerli. Her hafta 10 sorgu (5 TR + 5 DE/NL) ChatGPT, Gemini ve Claude'a sorulur, marka geçişleri ve kaynak alıntıları kayıt altına alınır.
- •Profound: marka mention takibi 50-200 sorgu/ay (~99-499$).
- •Manuel test: haftada 10 sorgu × 3 LLM = 30 test.
- •Skor: brand visibility %, citation rate %, sentiment.
- •Hedef: 6 ay sonunda %15+ brand visibility (sektör + bölge sorgularda).